Vemana Shatakam that conveyed bitter truth of life to generations of Telugu
Vemana Shatakam is a classic collection of 15th-century moral and philosophical Telugu poems written by the poet-saint Yogi Vemana, famous for their simple language and signature ending, "Viswadhabirama Vinura Vema"
వేమన' నగ యోగి వెలసె లోకములోన;
పూజలి' డుఁడు, పుణ్య - పురుషులార;
పూజలి' డిన యంత, భుక్తి ముక్తుల ని' చ్చు
విశ్వదాభిరామ వినర వేమ. 1
1. The yogi named Vemana has appeared in this world. Honor him, noble seekers! When you pay him reverence, he will grant you both worldly sustenance and spiritual liberation. Listen, Vemana, beloved of the Universal Creator!
పలుకుమ' న్ననే' ల పలుకక యున్నావు;
పలుకుమ' య్య, నాతొ ప్రబలముగను;
పలుకుమ' య్య! నీదు పలుకు నేనె'రిగెద. వి. 2
2. When I ask You to speak, why do You stay silent? Speak to me, Father, loud and clear! Speak—for I will surely recognize Your voice.
ఆత్మ - శుద్ధి లేని యాచారమ'ది యేల ?
భాండ - శుద్ధి లేని పాకమే'ల ?
చిత్త - శుద్ధి లేని శివ పూజలే' లరా ? వి. 3
3. What is the point of religious customs without a pure soul? What is the use of cooking in a dirty pot? And what value is worshipping Shiva without a pure mind?
నిక్కమై' న మంచి నీలమొ'క్కటి చాలు;
తళుకు బెళుకు రాళ్లు తట్టెడే'ల?
చదువఁ పద్యమ'రయఁ జాలదా' యొక్కటి ? వి. 4
4. A single genuine sapphire is enough; why gather a basket full of shiny pebbles? Isn't a single meaningful verse enough to read and reflect upon?
నిన్ను జూచెనే'ని తన్ను తా మరచును;
తన్ను జూచెనే'ని నిన్ను మరచు ;
నే' విధమున జనుఁడు నెరుగు, నిన్నును దన్ను? వి. 5
5. When a person looks at You (God), he forgets himself; when he looks at himself, he forgets You. How then can anyone truly know both himself and You?
మురియు వాడె' వండు? మురియనిదె' వ్వండు?
పాటు జేసి చూడ' బట్ట బయలు ;
సొరిది జల - ఘటమున సూర్యుని - చందంబు. వి. 6
6. Who is truly happy? Who is truly unhappy? If you examine it closely, the truth is as clear and simple as the sun’s reflection in a pot of water.
గాజు కుప్పె లోన కడగుచు దీపంబు
యెట్టులుండు, జ్ఞానమ' ట్టులుండు
తెలిసిన' ట్టి వారి దేహంబులందుల. వి. 7
7. Just as a lamp shines clearly through a glass lantern, pure wisdom shines from within those who possess true understanding.
కల్ల - గురుడు గట్టు, నె'ల్ల కర్మంబుల;
మధ్య - గురుడు గట్టు, మంత్ర - చయము;
ఉత్తముండు కట్టు, యోగ - సామ్రాజ్యంబు. వి. 8
8. A false guru binds you to endless rituals. An ordinary guru drowns you in endless mantras. But a truly noble guru establishes you in the realm of direct spiritual realization.
పెట్టి పొయ్య లేని వట్టి నరులు భూమి;
పుట్టనే' మి? వారు గిట్ట నేమి?
పుట్టలోన చెదలు పుట్టదా గిట్టదా ? వి. 9
9. Useless are those who will not feed or give water to the needy. What does it matter whether they live or die? Don't termites in an anthill multiply and die the exact same way?
తాము గన్న - వారు తము గన్న - వారును
చచ్చు టె' ల్ల, తమకు సాక్షి గాదె?
బ్రతుకుటె' ల్ల తమకు బ్రహ్మ - కల్పంబులా ? వి. 10
10. We see both those who gave birth to us and those born to us pass away—isn't that proof enough of our own mortality? Do we expect our own lives to last forever?
ఎరుక మాలు వాడు యేమే' మి చదివిన ;
చదివినంత సేపు సద్గుణి యగు ;
కదసి తామరందు కప్ప గూర్చున్నట్లు. వి. 11
11. No matter how much an ignorant person reads, he remains virtuous only while the book is in his hand—just like a frog looks dignified only as long as it sits on a lotus leaf.
కూటికినె' డ బాసి కూర్చిన మనుజుఁడు ;
వెలదుల గనుగొన్న వెతల జిక్కు ;
చెలఁగి యగ్ని చూచు శలభంబు చాడ్పున. వి. 12
12. A lustful person abandons his food the moment he sees an attractive woman; he rushes into suffering just like a moth joyfully flings itself into fire.
కసువు బసికిఁజేసె, గాలి ఫణికి జేసె ;
మన్నె' రలకు జేసె, మరవకె' ట్లు ;
కుంభిని బనులకును కూడ'ట్లు చేసెరా ? వి. 13
13. Nature provided grass for cattle, air for serpents, and soil for earthworms, forgetting no creature. See how provision is made for every inhabitant on earth!
ఎవ్వరి గుణములును యేమ' న్న మానవు ;
చక్కజేయ రాదు, కుక్కతోక ;
గడుసురాలు మగని గంప బెట్ట' మ్మురా. వి. 14
14. No matter what you say, a person’s inner nature will not change; you cannot straighten a dog’s crooked tail. A stubborn woman would even put her husband in a basket and sell him.
వేరు - పురుగు చేరి, వృక్షంబు జెరుచును ;
చీడ - పురుగు చేరి, చెట్టుఁ జెరుచు ;
కుత్సితుండు చేరి, గుణవంతుఁ జెరుచురా. వి. 15
15. A root-borer destroys a tree, a pest destroys a plant, and a malicious person ruins a person of good character.
ఉప్పు కప్పురంబు నొ'క్కపోలికెనుండు ;
చూడఁ జూడ రుచుల జాడ వేరు;
పురుషులందు పుణ్య - పురుషులు వేరయా. వి. 16
16. Salt and camphor look identical on the outside, but when tasted, their flavors are completely different. In the same way, truly noble people are entirely distinct from ordinary men.
జీవి పోక ముందె జీవ - వస్తువులి'చ్చి,
జీవి నిలుప వలయు జీవనముగ ;
జీవి తొలఁగు వెనక జీవ - వస్తువులే'ల ? వి. 17
17. Provide nourishment and medicine while life remains to keep a person alive. Once life departs, what is the point of administering reviving remedies?
కల్ల నిజము రెండు కర - కంఠుఁడె' రుగును,
నీరు పల్లమె' రుగు నిజముగాను :
తనయుని జననంబు తల్లిఁదానె' రుగును. వి. 18
18. Only Shiva knows absolute truth from falsehood; water naturally knows the slope of the land; and only a mother truly knows the birth and parentage of her child.
అంగమె' ల్ల వదలి, యటు దంతములు నూ' డి,
తనువు ముదిమిచేత దరుచు వడక ;
ముప్పు - తిప్పల బడి మోహంబు విడువడు. వి. 19
19. Even when the limbs grow frail, the teeth fall out, and the body trembles with extreme old age, a person still cannot let go of desire and attachment.
ఆడు వారి గన్న న' ర్థంబు పొడ గన్న ;
సారమై' న రుచుల చవులు గన్న ;
యయ్యగాండ్లకై' ననా' శలు బుట్టవా ? వి. 20
20. At the sight of women, wealth, or delicious delicacies, won't desires arise even in the minds of learned elders and ascetics?
అనువు గాని చోటన' ధికులమ'నరాదు ;
కొంచెముండుటె' ల్ల కొదువ గాదు ;
కొండ యద్దమందు కొంచమై' యుండదా ? వి. 21
21. Where you are out of your element or power, do not act superior. Keeping a low profile is no flaw—after all, doesn't a massive mountain appear small inside a mirror?
తన - మది కపటము గలిగిన ;
తనవలెనే కపటముండు, తగ జీవులకున్
తన - మది కపటము విడిచిన ;
తనకె' వ్వడు కపటి లేడు, ధరలో వేమా ! 22
22. If your own heart is deceitful, you will suspect deceit in every living being. But if you rid your heart of deceit, no one in the world will seem deceitful to you.
ౘంప దగిన యట్టి శత్రుడు తన - చేత
జిక్కెనే' ని కీడు సేయ రాదు.
పొసగ మేలు జేసి పొమ్మ' నుటే' చావు ! వి. 23
23. Even if an enemy who deserves death falls into your hands, do not harm him. Treat him with kindness and let him go—that kindness itself will feel like death to him!
తామసించి సేయ తగదె' ట్టికార్యంబు :
వేగిరింపన' దియు విషమమ' గును -
పచ్చి - కాయ దెచ్చి' పడ - వేయ' ఫలమౌ' నె? వి. 24
24. No task should be delayed carelessly, but rushing it blindly leads to disaster. If you pluck an unripe fruit and slam it down, will it ripen?
నీళ్ల లోన నోడ నిగిడి తిన్నగ బ్రాకు;
బైట మూరెడై' నబ్రాక లేదు :
నెలవు దప్పు చోట నేర్పరి కొర గాడు ! వి. 25
25. A ship glides smoothly and swiftly on water, but on dry land it cannot move even a foot. Out of its proper element, even the most capable person is helpless.
నీళ్ల లోన మొసలి నిగిడి యేనుఁగుఁ బట్టు;
బైట కుక్క చేత భంగ పడును;
స్థాన - బలిమి గాని' తన - బల్మి కాద' యా ; వి. 26
26. In water, a crocodile can overpower an elephant; on dry land, even a stray dog can humiliate it. The strength lies in the place, not just in oneself.
కులము లో నొకండు గుణవంతుడుండెనా ?
కులము వెలయు, వాని గుణముచేత.
వెలయు వనము లోన మలయ - జంబు' న్న' ట్లు. వి. 27
27. If there is even one virtuous person in a family or clan, the entire clan earns renown through his character—just as a whole forest is known for a single sandalwood tree.
పంది పిల్లలీ' ను, పదియునై' దింటిని ;
కుంజరంబు యీను, కొదమనొ' కటి.
యుత్తమ - పురుషుండు యొక్కడు జాలడా ? వి. 28
28. A pig gives birth to ten or fifteen piglets at once, whereas an elephant gives birth to just one calf. Isn't a single noble person worth far more than a crowd?
ఎరుఁగు వాని దెలుపనె' వ్వడై' ననుఁ జాలు ;
నొ'రుల వశము గాదు వోగు దెల్ప;
యేటి వంక దీర్ప నె' వ్వరి తరమ' యా ? వి. 29
29. Anyone can reason with a person who has common sense, but no one can reform a wicked fool. Who can ever straighten the natural curve of a river?
అల్పుఁడె'పుడు బల్కు నా' డంబరము గాను,
సజ్జనుండు బలుకు, చల్ల గాను.
కంచు మోగిన' ట్లు కనకంబు మోగునా ? వి. 30
30. A shallow person always talks loudly and boastfully, while a noble person speaks calmly and gently. Does pure gold ring as loudly as cheap bell-metal?
ఓగు నో' గు మెచ్చు నొ' నరంగన' జ్ఞాని
భావమి' చ్చ, మెచ్చు పరమ లుబ్ధు :
పంది బురద మెచ్చు, పన్నీరు మెచ్చునా ? వి. 31
31. A villain praises another villain, just as a greedy miser admires the thoughts of a fool. A pig loves mud—will it ever care for rose water?
గంగ పారుచుండు, కదలని గతి తోడ ;
మురికి బారుచుండు, మ్రోఁత తోడ ;
దాతయోర్చిన' ట్ల ధముడో' ర్వఁగా లేడు. వి. 32
32. The holy Ganges flows with a calm, silent current, while dirty drain water rushes with a loud roar. A noble person endures patiently, while a shallow person cannot practice restraint.
కాని - వాని చేత కాసు వీసములి' చ్చి
వెంటఁ దిరుగుటె' ల్ల వెర్రితనము :
పిల్లి బట్ట కోడి పిలిచిన పలుకునా ? వి. 33
33. Giving your money to an untrustworthy person and chasing after him to get it back is sheer foolishness. Once a cat catches a chicken, will it let go just because you call it?
పిసిని - వాని యింట పీనుఁగు వెడలిన,
కట్ట - కోలలకును కాసులి' చ్చి ;
వెచ్చమా' యెనంచు వెక్కి - వెక్కేడ్చురా. వి. 34
34. When a death occurs in a miser's home and he must pay for the bier and shroud, he weeps uncontrollably—mourning not the dead, but the money he had to spend!
కష్ట - లోభి వాని కలిమికినా' సించి,
బడుగు - వాఁడు దిరుగు పరిణమించు ;
తగరు వెంట నక్క దగిలిన చందంబు. వి. 35
35. Hoping to gain a share of a hardened miser's wealth, a poor man follows him around bowing and scraping. This is just like a jackal trailing a ram, hoping its flesh will drop.
లోభి - వానిఁ జంప లోకంబు లోపల
మందు వలదు; వేరె మతము గలదు :
పైకమ'డుగ, చాల భగ్గున పడి చచ్చు. వి. 36
36. To kill a miser, you don't need poison; there is a much simpler way: just ask him for money, and he will drop dead on the spot from shock.
మాటలె' ల్ల కల్ల, మనసె' ల్ల దొంగర్కె
మే;' టి ప్రాణమింకనే' టి బ్రతుకు?
మాట సత్యమై - తె మరి శతా - యుష్యంబు. వి. 37
37. When every word is a lie and the whole heart is set on deceit, what is the point of living? If your word is truthful, that integrity itself adds a century to your life.
కలిమి నాఁడు నరుఁడు కానఁడు మదమున ;
లేమి నాఁడు మొదలె లేదు పెట్ట :
కలిమి లేమి లేని కాలంబు గలుగునా ? వి. 38.
38. In days of prosperity, a man cannot see others due to arrogance; in days of poverty, he has nothing left to give. Is there ever a season where a man naturally lives free from both excess and lack?
కనియు గాన లేడు కదలింపడా' నోరు :
వినియు వినగ లేడు విస్మయమున ;
సంపద గల వాడు సన్నిపాతకమ' ది. వి. 39
39. He looks but refuses to see; he will not open his mouth to speak. He hears but pretends to be deaf out of pure conceit. Arrogant wealth is like a delirium.
తీర్పనా' ర్ప లేని తీర్పరి - తనమే' ల ?
కూర్ప విప్ప లేప నేర్పరే' ల?
పెట్టి పొయ్య లేని వట్టి బీరములే' ల ? వి. 40
40. What good is a judge who cannot settle a dispute? What use is an expert who cannot unite or resolve matters? And what is the value of empty bragging from those who give neither food nor water?
తాను గుడువ లేక, తగ వే' ది యాప్తుల
జేరని' వ్వడ', ట్టి చెనటిగోవు ;
చేని లోన బొమ్మ జేసి కట్టిన యట్లు. వి. 41
41. The miserable brute who neither enjoys his food himself nor shares it with his loved ones is like a lifeless scarecrow tied up in an open field.
పూర్వ - జన్మమందు పుణ్యంబు సేయని
పాపి ధనము కాశ పడుట యెల్ల
విత్త మరచి కోయ వెదకిన చందంబు. వి. 42
42. For a sinner who did no good deeds in his past life to crave endless wealth now is like expecting to reap a harvest without ever sowing the seed.
చమురు గలుగు దివ్వె సరవితో మండును;
చమురు లేని దివ్వె సమసి పోవు;
తనువు తీరెనే'ని తలపు తోడనె తీరు. వి. 43
43. An oil lamp burns steadily as long as it has oil; without oil, it goes out. When the body dies, all worldly thoughts vanish right along with it.
భూపతి - కృప నమ్మి భూమి జెరుచు వాడు,
ప్రజల యుసురు దాకి పడును పిదప;
యెగర వేయ బంతి యెందాక నిల్చురా. వి. 44
44. Anyone who exploits the land relying on a ruler's favor will eventually be brought down by the grief and curses of the people. How long can a bouncing ball stay up in the air?
పాపమ'నగ వేరె పరదేశమున లేదు
తనదు కర్మములను దగిలియుండు;
కర్మ - తంత్రి గాక, గనుకని యుంటొ'ప్పు. వి. 45
45. Sin does not reside in some distant, foreign land; it clings directly to your own deeds. Rather than getting entangled in empty rituals, it is better to live with clear awareness.
నక్క - వినయములను నయగారములు బల్కి
కుడువకెల్ల - ధనము కూడ బెట్టు
కొక్కు - బోను - వాత కూడు చల్లిన రీతి. వి. 46
46. Speaking with sly humility and flattery, a hoarder piles up wealth without ever enjoying it—just like someone scattering grain at the mouth of a rat trap.
వెళ్లి వచ్చు నాడు మళ్లి పోయే నాడు ;
వెంట రాదు, ధనము కొంట బోడు ;
తాను యేడ బోనొ ధనమే' డ బోవునో ? వి. 47
47. Wealth does not accompany you on the day you arrive, nor does it follow you on the day you leave. When you die, you take nothing with you: where do you go, and where does your wealth end up?
పుట్టు - బిత్తలి వలె పోవు - బిత్తలి వలె ;
తిరుగు - బిత్తలి వలె, దేహి ధరణి
యున్న నాటి'కై' నను' పకారి గాలేడు. వి. 48
48. A person arrives naked, departs naked, and lives his days essentially bare; yet throughout his life, he never bothers to help anyone.
కాశి బోదున' నుచు గడకట్టగానే' ల ?
వాశి - తీర్థములను వగవనే' ల ?
దోషకారికె' ట్లు దొరుకురా యాకాశి' వి. 49
49. Why make grand plans to visit Kashi (Varanasi)? Why pine for famous sacred waters? How can an evil-doer ever attain the spiritual fruit of Kashi?
ఇనుము విరిగెనే' ని యినుమారు ముమ్మారు
కాచి యతక నేర్చు కమ్మరీడు ;
మనసు విరిగెనే' ని మరి యంట నేర్చునా ? వి. 50
50. If a piece of iron breaks two or three times, a blacksmith can heat and weld it back together. But if a heart breaks, who can ever mend it?
పరనారీ - దూరగుడై ;
పరధనములకా' స పడక పరహితచారై ;
పరుల' లిగిన తాన' లుగక
పరులె' న్నగ బ్రతుకువాఁడు ప్రాజ్ఞుడు వేమా. 51
51. He who stays away from another's wife, does not covet another's wealth, works for the welfare of others, stays calm when provoked, and earns the respect of society—he alone is truly wise.
అజ్ఞానమె శూద్రత్వము ;
సుజ్ఞానము బ్రహ్మమౌ' ట శ్రుతులను వినరా !
యజ్ఞానము' డిగి వాల్మికి
సుజ్ఞానపు - బ్రహ్మమొం' దె జూడర వేమా !. 52
52. Ignorance is the true mark of a low state; spiritual wisdom is the real sign of a noble soul—listen to what the scriptures say! Once his ignorance vanished, even Valmiki (who was once a bandit) attained supreme spiritual nobility.
నీళ్లలోని - చేప నెరి మాంసమా' శకు
గాలమం' దు జిక్కి కూలిన' ట్లు
యాశ బుట్టి మనుజుడా' రీతి జెడిపోవు ; వి. 53
53. Just as a fish bites into bait out of greed and perishes on the hook, a person is destroyed when blinded by unchecked desire.
బొంది యెవరి సొమ్ము పోషింప పలుమారు !
ప్రాణమె' వరి సొమ్ము భక్తి సేయ !
ధనము యెవరి సొమ్ము! ధర్మమే తన సొమ్ము. వి. 54
54. Whose body is this that you pamper it endlessly? Whose life-breath is this that you cling to it so desperately? Whose wealth is this? Virtue alone belongs to you!
నార యన' నవచ్చు, నమశివ యనవచ్చు ;
మేలు - వారి నమ్మిమెచ్చ వచ్చు ;
కొంగు - కాసు విడిచి గొబ్బున నీ' రాదు. వి. 55
55. Someone may chant "Narayana" or "Namah Shivaya," and onlookers may praise him as holy; but he will never readily loosen his purse to give away a single coin.
మేడి - పండు జూడ మేలిమై' యుండును ;
పొట్ట విచ్చి చూడ పురుగులుండు;
బెరుకు వాని మదిని బింకెమీ' లాగురా. వి. 56
56. An unripe fig looks smooth and golden on the outside, but split it open and it crawls with worms. Such is the boastful exterior of an untrustworthy person.
ఉసురు లేని తిత్తి యిసుమం' త వూదిన
పంచ - లోహములును భస్మమౌ' ను ;
పెద్దలు' సురుమం' టె పెను మంటలె' గవయా ? వి. 57
57. When a dead buffalo-hide bellows is pumped, its breath melts all five metals. When oppressed good people sigh in grief, won't their anguish spark an uncontrollable fire?
మందు దిన బోటు మానును;
మందు దినగ జేయ పొలతి మహిలో వలసున్;
మందు దిన కుదురు రోగము;
మందు దినం గలదు, పుష్టి మహిలో వేమా. 58
58. Medicine can heal a physical wound; a charm might win someone's affection; medicine can cure illness and restore physical strength.
తలను పాగ పైని తగు - పచ్చడము బొజ్జ
చెవుల పోగుల' రసి చేరున'ర్థి;
శుద్ధ - పశువులౌ'ట బుద్ధిలోనె' రుగక. వి. 59
59. Seeing a fine turban, a rich shawl, a well-fed belly, and gold earrings, a beggar approaches with hope, not realizing that the man inside the clothes is an absolute brute.
స్త్రీల సుఖము జూచి చిత్తంబు నిలుకడ
సేయని మనుజుండు చెడు నిజంబు;
యేటి - గట్టు - మానుకె'ప్పుడు చలనంబు? వి. 60
60. A person who loses himself in sensory pleasures and cannot steady his mind will certainly be ruined—just like a tree standing on an eroding riverbank is always doomed to fall.
కూలినాలి జేసి, గుల్లా పుపని జేసి ;
తెచ్చి పెట్ట యాలు మెచ్చ నేర్చు ;
లేమి - జిక్కు - విభుని వేమారు దిట్టును. వి. 61
61. If a husband works as a laborer, slaves away, and brings home money, his wife praises him; but the moment he falls into poverty, she scolds him endlessly.
ఇంద్రియ పరవశుడ' ధముం
డిం' ద్రియ పరవశుడు భక్తియెడ మధ్యముడౌ ;
నింద్రియ జయుడు' త్తముడు జి
తేంద్రియ సమ్మతుడు విన మహేశుడు వేమా. 62
62. One who is enslaved by the senses is low. One who turns sensory impulses toward devotion is moderate. One who conquers his senses is noble. And one who masters his own mind is divine.
తన గుణము తనకునుండగ
తనగుణము తాను దెలియక,
పనరి యొరుని న' నెడు వాడు భ్రష్టుఁడు వేమా. 63
63. Keeping his own flaws intact, he eagerly counts the faults in others! Without understanding his own nature, the person who constantly blames his neighbor is truly ruined.
వెర్రి - వానికై' న వేష - ధారికినై' న,
రోగికై' న పరమ - యోగికై' న,
స్త్రీలఁ జూచిన' పుడు చిత్తంబు రంజిల్లు. వి. 64
64. Whether a person is a fool, an actor, a sick patient, or a supreme yogi—the moment he looks upon an attractive woman, his mind is stirred.
తావసించు - చోట తగన' ల్జడా' యెనా ?
సౌఖ్యము గల భూమి జరుద వలయు ;
కొలకులింకెనే' ని కొంగలందుండునా ? వి. 65
65. If the place where you live falls into turmoil, you should move to a peaceful land. When the pond dries up, will the cranes remain there?
భూమిలోన పుణ్య - పురుషులు లేకు' న్న
జగములే' ల నిచ్చు పొగులు గాక
నం' త తరుచు దొరకరా' డనాడను గాని. వి. 66
66. If there were no righteous people on earth, wouldn't the world burn in its own turmoil? Truly noble people are not common; they are found only here and there.
చిత్త - శుద్ధి గల్గి చేసిన పుణ్యంబు,
కొంచెమై' నన' దియు కొదువ గాదు;
విత్తనంబు మర్రి - వృక్షంబునకునెం' త. వి. 67
67. A good deed done with pure intentions, however small, is never insignificant. Look at how tiny the seed of a massive banyan tree is!
చెడ్డ వాని మిగులఁ జెరుచును దైవంబు
అడ్డ పడడు వానికా' పదై'న;
చెడిన - చేనుఁజూచి యొడయడు మెచ్చునా ? వి. 68
68. Providence ultimately ruins the corrupt; divinity will not protect them in calamity. Will a landlord be pleased looking at a ruined, barren field?
ఎక్కుడై' న - యాశలి' నుమడి యుండఁగా;
తిక్కబట్టి నరుడు తిరుగుచుం' డు ;
కుక్కవంటి - యాశ కూర్చుండని' వ్వదు. వి. 69
69. When excessive greed doubles, a man wanders around like a madman. Greed behaves like an agitated dog, never allowing the mind to sit in peace.
అరయ తరుచు కల్లలా' డెడు - వారిం' డ్ల
వెడలకే' ల లక్ష్మి విశ్రమించు ?
ఓటి కుండ నీరు పోసిన చందాన. వి. 70
70. How can fortune dwell in homes where lies are constantly told? It is just like pouring water into a leaky pot.
గుణవతి యగు యువతి గృహము చక్కగనుం' డు,
చీకటిం' ట దివ్వె చెలగు రీతి;
దేవి యున్న యిల్లు దేవార్చన - గృహంబు. వి. 71
71. A home managed by a virtuous woman is radiant, like a lamp lit in a dark room. A home blessed with such a woman is truly a temple.
ఇంటి యాలు విడిచి యిల జార - కాంతల
వెంట దిరుగు - వాడు వెర్రివాడు ;
పంట చేను విడిచి పరిగె యేరిన యట్లు. వి. 72
72. Abandoning one's wife at home to chase after promiscuous women is pure foolishness. It is like walking away from a ripe harvest just to pick up stray gleanings on the ground.
రాజ - వరులకె' పుడు రణ - రంగముల చింత ;
పరమ - మునులకె' ల్ల పరమచింత ;
యల్ప - నరులకె'ల్లన' తివెలపైచింత. వి. 73
73. Kings are always thinking of the battlefield; great sages are always absorbed in the Supreme; and petty, shallow men are always thinking only of women.
తల్లి - దండ్రి మీద దయ లేని పుత్రుండు
పుట్టనే' మి ? వాడు గిట్టనే' మి ?
పుట్టలోన చెదలు పుట్టదా గిట్టదా ? వి. 74
74. A son who has no love or compassion for his parents—what does it matter if he is born or dies? Don't termites in an anthill multiply and die the same way?
ముందరి పోటులు మాన్పను
మందెందై' నాను గలదు' మహి లోపలనే ;
నిందల - మాటలు మాన్పెడు
ముం దెం' దై' నాను గలదె? మహిలో వేమా 75
75. You can find medicine anywhere in the world to heal wounds on your chest. But is there any medicine anywhere on earth that can heal the wounds caused by slander?
తత్వమె' రుగు - వాడు దైవంబు నె' రుగును ;
సర్వ - సారములను జంప జేయు ;
కదళి మ్రింగు వాడు గరళంబు మ్రింగునా ? వి. 76
76. He who realizes the ultimate truth knows God, and that wisdom destroys all worldly desires. Would anyone who has tasted sweet fruit ever choose to swallow bitter poison?
నీళ్ల మీద బుగ్గ నిలచిన యప్పుడు ;
తళ్లు వేగ వచ్చి తాకు గాక ;
విడెడు - కుండకింత విభ్రాంతి పడుదురు ! వి. 77
77. A water bubble forms and pops the instant a ripple strikes it. Yet people remain obsessively attached to this fragile earthen pot of a physical body!
హేమకార - విద్య నె' రిగిన వారె' ల్ల
వెతలఁ బడని యట్లు విద్య చేత
తత్వమె' రుగు వెనుక తనకు చింతే' లరా ? వి. 78
78. Just as an alchemist who understands his craft no longer suffers poverty, a person who realizes spiritual truth has no reason to grieve.
జీవ - భావమె' రుగ జెడదె' న్నటికి మతి ;
దైవమునునె' రుంగ దనరు బుద్ ధి;
తేజము' దయమం' ద దిమిరంబు నిలువదు. వి. 79
79. When you understand the true nature of life, your mind will never fall into delusion. When you know God, true intellect shines bright; once daylight breaks, darkness cannot remain.
ఆశచేత మనుజులా' యువు గల నాళ్లు
దిరుగుచుందురు భ్రమ' ద్రిప్ప లేక ;
మురికి భాండమందు ముసరు నీగల భంగి. వి. 80
80. Driven by desire, people spend their whole lives wandering, unable to break free from illusion—just like flies swarming over a filthy, rotten pot.
పర సమి' నుము సోకి బంగారమై' నట్లు;
కప్పురంబు జ్యోతి గలసిన' ట్లు;
పుష్పమందు తావి పొసగిన' ట్ల' గు, ముక్తి. వి. 81
81. Like iron turning to gold at the touch of a philosopher's stone, like camphor merging into flame, and like fragrance living inside a flower—such is spiritual liberation: merging completely with the Divine.
కుండ పగిలెనే' ని కొత్తది గొనవచ్చు ;
భూ - తలంబునందు పొందుగాను
కూల బడిన నరుఁడు కుదురుట యరుదయా! వి. 82
82. If an earthen pot breaks, you can easily buy a new one. But once a person collapses into death on this earth, rebuilding that life is impossible!
జపము బాహ్య - పూజ జాల జేసి పిదప
కపటము విడ లేక కష్ట - నరులు
ముక్తినొం' ద లేక మునిగిరి తమమున. వి. 83
83. After performing countless chants and outward rituals, wicked people who cannot give up their deceit fail to attain liberation and sink deep into darkness.
ఊర్ధ్వ - లోకమందును' చిత క్రమంబున ;
రూపమే' మి లేక రూఢితోన ;
పరమ - యోగి చూచు, పరమాత్ముడి' తడ' ని. వి. 84
84. In the highest realm of consciousness, free from all physical form, the supreme yogi perceives the Divine directly and realizes: "This is the Supreme Soul."
సత్యమ' మరి యుండ, జ్ఞానమ' మరి యుండు,
జ్ఞానమ' మరి యుండ సత్యముండు
జ్ఞాన సత్యములును సమమై - న ద్విజుఁడ' గు. వి. 85
85. Where there is truth, there is wisdom; where there is wisdom, there is truth. He who balances both wisdom and truth is truly enlightened.
దానమొ' సఁగు కన్న, దేసంబు మరిహెచ్చు ;
దేసమొ' సఁగు కన్న, తెలివి హెచ్చు;
తెలివి కన్న నాసఁ దెగ వేసిన ది హెచ్చు. వి. 86
86. Meditation is greater than charity; clear wisdom is greater than meditation; and cutting off desire entirely is greater even than wisdom.
దొంగ మాటలా' డ దొరుకునా మోక్షంబు ?
చేత గాని కూతచెల్లదె' పుడు?
గురువు పద్దు గాదు, గుణహీన మది గాక. వి. 87
87. Can you ever attain salvation through deceitful words? Empty talk that cannot be put into practice is worthless. That is not the path of a true teacher, but the sign of an unrefined mind.
గాలి లేని దీప - కళిక చందంబున,
లలు ససుళ్లు లేని జలధి రీతి;
నిశ్చలాత్మయెన్న నిర్వికారంబున
నుండెనే'ని, ముక్తియండ్రు వేమ. 88
88. Like a flame in a windless place, or an ocean free of turbulent whirlpools—when the soul rests steady and undisturbed, that state is called liberation.
మంట లోహములను మాను చీలలయందు
బటము గోడలందు, బరగ నిసుకఁ
బెట్టనంటున'ట్ల, బెనఁగు దేహము జీవి. వి. 89
89. Like fire penetrating iron, like a wooden peg driven into wood, or like paint bonded to a wall—the body and the soul are tightly entwined.
కలుషమె'ల్ల (దెలియ), దల వంపులకు మూల
మ',రయ తత్వమె' ల్లనా'త్మఁబుట్టు;
తెలివినందుకు మరి ధీరుండు గావలె! వి. 90
90. Know that guilt and sin are the root causes of hanging one's head in shame; all true wisdom is born within the soul, but it takes courage to realize it.
అనగ ననగ రాగమ తిశయిల్లుచు నుండు
తినగ తినగ వేము తీపినుండు
సాధకమున బనులు సమకూరు ధరలోన. వి. 91
91. Singing repeatedly deepens the melody; chewing bitter neem leaves continuously makes them taste sweet; through consistent practice, every task on earth can be mastered.
స్థూలము కను గుడ్డు' సూక్ష్మంబు కన్పాప'
కంటిపాపనుండు కారణంబు.
కారణమున బ్రహ్మ - కళ నెరుంగ వలెను. వి. 92
92. The eyeball is large, but the pupil within is tiny. Yet the entire power of vision resides within that tiny pupil. In the same way, the infinite Divine must be perceived through subtle inner awareness.
తేనె తెరల జాడ తేనె టీగ యెరుంగు
సుమ - రసంబు జాడ భ్రమర మె' రుఁగు ;
పరమ - యోగి జాడ' భక్తుండె' రుంగును. వి. 93
93. A honeybee knows where the hive is; a bumblebee knows where the nectar hides; and a true devotee instinctively recognizes a great spiritual master.
అడవి దిరుఁగ లేదు' యాకసమున లేదు,
అవనిఁ దీర్థ - యాత్రలందు లేదు ;
ఒడలు శుద్ధిఁ జేసి' యొడయని జూడరా ! వి. 94
94. God is not found by wandering through forests, nor in the open sky, nor in holy rivers on earth. Purify your own body and mind, and you will behold the Lord right within you.
కప్పురంపు మనసు గాంక్షించు యోగికి
జ్ఞాన - దీప - శిఖయుఁ దా నటించు ;
కాన వచ్చునా' త్మ - క్రమమాణమై' నిచ్చ. వి. 95
95. For a seeker whose mind is pure as camphor, the flame of wisdom dances naturally; his inner self reveals itself as he progresses along the path.
నీవా' డిన నేనా' డుదు ;
నీవుండిన నేను నుం' దు, నిర్విణ్నుడనై ;
నీవు దలంచినఁ దలపుదు
నీవు నగిన నేను నగుదు ! నిజముగ వేమా. 96
96. If You speak, Lord, I will speak; where You remain, I will stay absorbed; what You intend, I will intend; and when You smile, I will smile in truth.
నీరు కారమా' యె, కారంబు నీరా' యె;
కారమైన నీరు కారమా' యె
కారమందు నీరు కడు రమ్యమై' యుండు. వి. 97
97. Water turns into salt, and salt dissolves into water; water saturated with minerals turns back into crystals—look how deeply water and salt transform into each other!
శివుని యనుభవంబు సృష్టిలోపల లేక,
సంశయంబు చెడదు సాధకులకు;
చెలగు దివ్వె లేక చీకటి వాయునా ? వి. 98
98. Without directly experiencing the Divine in this life, a seeker's doubts will never vanish. Can darkness ever be dispelled without a burning lamp?
ఇంద్రియముల చేతనె' గ్గొందుచుండెడు
వెర్రి మనుజుడే' ల వెదకు శివుని ?
ఇంద్రియముల రోసి యీశుని జూడుడీ. వి. 99
99. Why should a fool who is still battered by his senses go looking for God? Turn away from sensory enslavement, and you will behold the Lord.
కడుపు నిండ సుధను గ్రమము తోఁ ద్రావిన
పాల మీఁదనే' ల పారు మనసు?
తత్వమె' రుగ వెనుక తత్వంబు లేటికో ? వి. 100
100. If someone has drunk his fill of heavenly nectar, why would his mind crave plain milk? Once you know the ultimate spiritual truth, what need is there for anything else?
ఉత్తమో - త్తముండు తత్వజ్ఞుడి' (ల మీద)
మహిమఁ జూపు వాడు మధ్యముండు.
వేషధారి, యుదర - పోషకుడ' ధముండు. వి. 101
101. The highest of all seekers is one who knows the ultimate truth; one who shows off his spiritual powers is mediocre; and one who wears religious robes merely to fill his belly is the lowest of all.
హృదయమందు నున్న యీశుని దెలియక,
శిలలకె' ల్ల మ్రొక్కు జీవులార !
శిలలనే' మి యుండు, జీవులందే కాక? వి. 102
102. O mortals, who fail to recognize the Lord dwelling in your own hearts and instead bow down to stone idols! What power is there in stones that does not already exist inside living beings?
గంగి - గోవు పాలు గంటెడై' నను జాలు ;
కడివె' డైన నే' మి ఖరము పాలు ;
భక్తి గలుగు కూడు పట్టెడై' నను జాలు. వి. 103
103. A single spoonful of cow’s milk is enough; of what use is an entire bucket of donkey’s milk? A single handful of food offered with true love and devotion is more than enough.
బండ మీద చెలమ పాటించి తవ్విన,
నలయికె' క్కుడౌ' ను, ఆశ లేదు;
గుంట పట్టు చెలమ కులము' ద్ధరించు రా . వి. 104
104. If you dig into solid rock where there is no water source, you will only exhaust yourself and find nothing. But a well dug in fertile low ground can sustain an entire community.
కాకి - గూటి లోన కోకిలమన్న' ట్లు
భ్రమరమ' గుచు పురువు బ్రతికిన' ట్లు;
గురుని గొల్చు వెనక, గురువు తానౌ' నయా. వి. 105
105. Just as a cuckoo chick grows safely in a crow's nest, and a caterpillar transforms under the wasp's touch—a student who serves a true master eventually becomes a master himself.
మాట దిద్ద వచ్చు' మరి యెగ్గు లేకుండ,
దిద్ద వచ్చు రాయి, తిన్నగాను;
మనసు దిద్ద రాదు, మహినెంత వారికి. వి. 106
106. You can correct a spoken mistake; you can chisel a rough stone into a fine sculpture; but no one on earth can reshape an unwilling mind.
మనసునందు ముక్తి మలయుచునుండంగ,
మనసునె' రుగ లేక, మనుజులె' ల్ల,
మనసునంట లేక, మాయమై పోదురు. వి. 107
107. Though liberation resides right within the heart, people fail to understand their own minds, cannot control their thoughts, and vanish into death.
మనసు ముక్తి యనుచు, మదినె' రుంగగ లేరు,
మనసుచేత దగిలి మాయమై' రి;
మనసు తాన యైన మర్మజ్ఞుడ' గు యోగి. వి. 108
108. People fail to realize that liberation begins in the mind; trapped by their thoughts, they perish. A yogi who masters his mind understands the deepest secret of life.
మదినె' రిగిన వాని మహి గానమెందును,
మదినె' రుంగు నరుడు మహిని నరుదు;
వెదకి తనువులోన వేడ్కతో నినుఁ జూచు. వి. 109
109. Rarely do we see anyone on earth who truly knows his own heart. The rare person who does search within finds the Divine with immense joy right inside his own body.
బ్రహ్మమును యెరుగదు భావమిందుండినా,
తనువు గుడి - గఁ జేసి, తన్ను నిలిపి,
లోక - బుద్ధి విడిచి, లో - జూపు జూడ రా. వి. 110
110. The mind cannot know the Supreme as long as it looks outward. Make your body a temple, steady yourself, abandon worldly thoughts, and turn your gaze inward.
నిన్నుఁ జూచుచుండ నిండును దత్వంబు;
తన్నుఁ జూచుచుండ తగులు మాయ
నిన్ను నె'రి గిన పుడె తన్ను దానె' రుఁగును. వి. 111
111. Looking toward the Divine brings wisdom to fulfillment; looking only at yourself traps you in delusion. Only when you know the Divine will you truly know yourself.
గాలి గాలిఁగలసె, గగనంబు గగనంబు,
మన్ను మన్నుఁ గలసె, మంట మంట;
నీరు నీటఁ గలసె, నిర్మలంబై' యుండె. వి. 112
112. At death, the breath merges into the air, space into space, earth into earth, heat into fire, and water into water. Thus the inner spirit stands clear and unburdened.
వెదుక వెదుక దొరుకు వేదాంత వేద్యుండు ;
వెదుకు వానిఁ దాను వెదకుచుండు;
వెదుక నేర్చిన' ట్టి వెరవర్లు గలరకో ? వి. 113
113. Search persistently, and the Lord who is known through spiritual wisdom is found; in fact, He is actively seeking the one who seeks Him. But are there wise seekers who truly know how to search?
తను వలచిన దా వలచును
తను వలవక యున్న దన్నుఁదా వలవడి ('లన్‌.)
తనదు పటాటోపంబులు
తన మాయలు పనికి రావు (ధరలో వేమా) ! 114
114. If you love Him, He will love you; if you have no love for Him, He will not look upon you. Your outward pomp and pretenses are entirely useless.
స్వానుభూతి లేక, శాస్త్ర - వాసనల చే,
సంశయంబు చెడదు సాధకునకు;
చిత్ర - దీపమునను జీఁకటి చెడన'ట్లు. వి. 115
115. Without direct personal experience, the mere aroma of bookish scriptures cannot dispel a seeker's doubts—just as a painting of a lamp cannot remove the darkness in a room.
శాంతమున సకల కార్యము
సంతోషంబునను బొందు; సత్యము జయమౌ;
పంతము చెల్లును; ధర్మజు-
డెంతే'సి ప్రయాసముల జయించెను, వేమా! 116
116. Through patience and calm, every goal is achieved happily; truth always triumphs; determination pays off. Look at how many severe hardships the patient Yudhishthira conquered!
ఉర్వి - జనులు, పరమ - యోగీశ్వరునిఁ జూచి,
తెగడు వారు గాని, తెలియ లేరు
అమృతమా'ది రుచుల హస్తమే' మె'రుగును? వి. 117
117. When ordinary people see a supreme spiritual master, they ridicule him because they cannot understand him. Can the palm of a hand discern the taste of ambrosia?
పురుషుడె'న్నిగతులఁ బుట్టింది మొదలుగ,
పాప చింతఁ జేయు పామరమున
మదిని గుంటి కుక్క మాంసము దిన్నట్లు. వి. 118
118. No matter how many times an ignorant man takes human birth, he continues to brood over base desires—just like a crippled dog imagining the taste of meat it cannot catch.
అంకిలె' రిగి మాటలా' డ నేర్చిన' పుడె,
పిన్న పెద్ద తనములె, న్ననేల' ల?
పిన్న చేతి దివ్వె పెద్దగా వెలుగదా? వి. 119
119. When someone knows how to speak with wisdom, why judge him by his youth or age? Doesn't a lamp burn just as brightly when held in a child's hand?
మొదటఁ బోయు నీరు [మొగి] బీజములకె' క్కి,
మొదటికు' రుక వేగ మొలకలె' త్తు;
మొలక పృథివి బెరిగి వెలయును వృక్షంబు. వి. 120
120. The water poured at the root reaches the seed; nourished at its base, the seed sprouts quickly; that sprout rises from the earth and blossoms into a great tree.
మగని కాలమందు మగువ కష్టించిన,
సుతుల కాలమందు సుఖముఁ బొందు.
కలిమి లేమి రెండు గలవెంత వారికి.
బలిమి, పుత్ర బలిమి బలిమి, వేమ. 121
121. If a woman endures hardships during her husband's youth, she will enjoy comfort in the days of her grown sons. Wealth and poverty come to everyone, but the strength of worthy sons is a true foundation.
ఆరు రుచులు వేరు సారంబు ఒక్కటి;
సత్య - నిష్ఠ వేరు సత్యమొ'కటి;
పరమ ఋషులువేరు, భావ్యుండు ఒక్కడు. వి. 122
122. The six tastes are distinct, but the essence of taste is one; philosophical paths vary, but the Truth is one; sages are many, but the Lord upon whom they meditate is One.
తారకంబు జూచు దారి వేరే కల్దు;
సమము గాను జూడ, జక్కఁబడును;
వెర్రిగాను జూడ, వెలుగె'ల్ల బారురా! వి. 123
123. There is a precise method to perceive the liberating light: look with balanced focus, and it reveals itself; look with an unfocused, foolish mind, and the light vanishes.
సజ్జనముల చెలిమి చాలింపఁగా రాదు;
ప్రకృతినె'రుగకు'న్న, భక్తి లేదు.
పలువలె'ట్టి రీతి భక్తి నిల్పుదుర'యా? వి. 124
124. Never abandon the friendship of noble people. Without understanding inner human nature, there is no real devotion. How can shallow, corrupt people ever sustain genuine faith?
ఇట్టి కనుల బ్రహ్మమె'ట్టు చూడఁగ వచ్చు?
జూచు కనులు వేరు, చూపు వేరు.
చూపు లోననుంచి చూడంగ వలవదా? వి. 125
125. How can the Supreme be seen with ordinary physical eyes? The physical eye is one thing, but inner vision is entirely different. Must you not look with the eye of awareness?
దూలములను బోలు దురవస్థలను ఎల్ల
రోసి, యాసల'న్ని గోసివేసి
వాసనను దెలిసిన వాఁడెపో బ్రహ్మంబు! వి. 126
126. One who renounces the crushing miseries of life that weigh down like heavy beams, cuts away all cravings, and understands the essence of his inner self—he alone becomes one with the Divine.
మన్నును దినుమంటె, మండేరు జనులార?
మంటి లోని మేలు మరువనే'ల?
నీళ్ల లోని మేలు, నిఖిలమై యుండురా! వి. 127
127. If someone tells you to "eat dirt," you flare up in anger; but why do you forget all the life-giving sustenance you receive from the soil? The quiet blessings of water sustain the entire world.
జీవమే'డనుండు? భావమె'క్కడనుండు?
కాపురంబు యేడ గదిసి యుండు?
తనరుచు'న్న రెంటి స్థలమే'ల తెలియరు? వి. 128
128. Where does life reside? Where does thought dwell? Where is their true home? Why can't you understand the unmistakable dwelling place of these two?
ధనము గూడఁ బెట్టి ధర్మంబు సేయక,
తాను దినక లెస్స దాచుగాక,
తేనెనీ'గ గూర్చి తెరవరికి' య్యదా? వి. 129
129. A hoarder piles up wealth, never giving to charity and never enjoying it himself, keeping it buried. Won't a honeybee’s carefully gathered honey ultimately be taken away by a passing traveler?
ఇచ్చే వారల సంపద
హెచ్చేదే' కాని, లేమి యేలా కలుగున్?
అచ్చెలమ నీళ్లు చల్లిన,
విచ్చలవిడినూ' రుచుం డు, వినరా వేమా! 130
130. The wealth of generous people will always increase; poverty never touches them. The more water you bail out of a fresh spring, the more abundantly fresh water wells up.
పాలఁ గలయు నీరు' పాలెయై రాజిల్లు,
నదియు సాంబ యోగ్యమై'న యట్లు'
సాధు సజ్జనముల సాంగత్యముల చేత,
మూఢ జనుడు ముక్తి మొనయు వేమ! 131
131. Water mixed with milk takes on the color of milk and becomes worthy of sacred rites. In the same way, through association with pure and noble souls, even a foolish person attains spiritual liberation.
చెడిన మానవులను చేపట్టి రక్షించి,
కడకు దేర్చిన'ట్టి ఘనుడు, తలప,
కడగి పుణ్యమై'న కడు శివు - సన్నిధి,
నెడ తెగకయ యుందురె'పుడు వేమ! 132
132. A noble person who takes the ruined by the hand, protects them, and brings them to safety will forever dwell in the sacred presence of the Lord.
ఒకరి నోరుఁ గొట్టి, యొకరు భక్షింతురు,
వారు నోరు మిత్తి వరుస గొట్టు;
చేఁప పిండునే'ల చేఁపలు చంపును?
జనుడు చేప పిండుఁ జంపు వేమ! 133
133. People rob the mouths of the weak to feed themselves; then death strikes them in the mouth in return. Big fish devour smaller fish, and man catches the whole school—retribution spares no one.
కనులు పోవు వాడు కాళ్లు పోయిన వాడు
ఉభయుల'రయఁ, గూడి యుండున'ట్లు,
పేద పేదఁ గూడి పెనగొని యుండును. వి. 134
134. A blind man and a lame man join together to help each other walk the path; in the same way, one poor person naturally bands together with another.
పరగ రాతి గుండు పగలఁ గొట్టగ వచ్చు,
కొండల'న్ని పిండి గొట్ట వచ్చు,
కఠిన చిత్తు మనసు కరిగింపఁగా రాదు. వి. 135
135. A boulder can be smashed; an entire hill can be pulverized into gravel; but the hard heart of a cruel person can never be softened.
అంత కొరత దీరి యతిశయ కాముడై
నిన్ను నమ్మి చాల నిష్ఠ తోడ,
నిన్నుఁ గొల్వ ముక్తి నిశ్చయముగఁ గల్గు. వి. 136
136. One whose inner flaws are cured, who is filled with devotion, and who worships You with unwavering faith will certainly attain spiritual liberation.
తత్వము తిరమై'న, తావుల వెదకుచు,
తాను తత్వమగును, తత్వ - యోగి
తలపుల'న్ని యుడుగ, తానె,పో, తత్వంబు! వి. 137
137. When spiritual truth becomes steady, the yogi perceives it everywhere and becomes truth itself; when all wandering thoughts cease, he himself is the Truth!
మాటలా'డ వేరె మనసు కొలది వేరె;
యొడలి గుణము వేరె యోజ వేరె;
యెట్లు గల్గు ముక్తి యేలాగు తనలాగు? వి. 138
138. What a person says is one thing, what his mind feels is another; his physical instincts pull one way, while his intentions pull another. How can liberation ever be attained when a person lives in such contradiction?
వెలది చక్కదనము వెరవై'న యీడును
విభుని కరుణ లేక వితగనుండు;
నీదు కరుణ లేక నేర్పులు కొర గావు! వి. 139
139. A woman's beauty and youth are entirely wasted if she has no love from her husband; in the same way, all your worldly cleverness is useless without divine grace!
ఎంత కష్టముండునంత పాపపు చింత;
చింత చేత మిగులఁ జివుకు మనసు;
చింత లేక యు'న్న చెడని సంపద జూచు. వి. 140
140. The greater a man's desperation, the more corrupt his thoughts become; anxiety severely weakens the mind. But one who lives free from anxiety possesses an imperishable treasure.
ఎన్నాళ్లును దానుండును
యెన్నాళ్లును దాను నేర్చి యెన్నిట వెలయున్‌;
కొన్నాళ్లకుఁ దాఁ జన్న ను
మన్నా'యెను విద్య లె'ల్ల! [మహిలో] వేమా. 141
141. No matter how long a man lives, how much he learns, or how widely celebrated he becomes—in a few days he dies, and all his learning turns to dust.
ధనమె'చ్చిన్న మనమె'చ్చును,
మనమె'చ్చిన దుర్గుణంబు మానక యె'చ్చున్;
ధనము'డిగిన మనము'డు గును;
మనము'డిగిన దుర్గుణంబు మానును వేమా! 142
142. When wealth increases, ego increases; as ego increases, vices multiply without check. When wealth declines, ego subsides; and when ego subsides, vices naturally drop away.
విన వలెనె'వ్వరు చెప్పిన;
వినినంతనె తమక - పడక వివరింప వలెన్:
విని కని వివరము దెలిసిన
మనుజుడు పో నీతి - పరుడు, మహిలో వేమా. 143
143. Listen to anyone who speaks; but do not react impulsively—examine it carefully with discretion. The person who listens, verifies, and grasps the truth is truly ethical and wise.
ఈ కపట నాటకంబును,
ఈ కపటపు చదువుల'న్ని యింపు దలిర్పన్
ఏ కపటా'త్ముడు సేసెనొ,
యా కపటా'త్మునకు మ్రొక్కి, యలరుము వేమా. 144
144. Whoever engineered this cosmic drama, and filled it with all these fascinating, mysterious puzzles—bow to that inscrutable Supreme Spirit and rejoice!
ఎండ వేళ చీకటే' కమై యున్నట్లు,
నిండు కుండ నీరు నిలిచిన'ట్లు,
దండిని బరమా'త్మ తత్వంబు దెలియరో! వి. 145
145. Just as bright daylight leaves no trace of darkness, and just as a full vessel holds water steadily—comprehend the vast nature of the Supreme Spirit with total clarity.
ఎండిన మానొ' కట'డవిని
ఉండిననందగ్ని పుట్టి యూడ్చును చెట్లన్‌;
దండి గల వంశ మెల్లను
చండాలుండొ'కడు పుట్టి చదుపును వేమా! 146
146. If there is even one dry tree in a forest, its friction sparks a fire that burns down all the other trees. In the same way, a single vile person born into a noble family ruins the entire clan.
శిష్య - వర్గమునకు శివు జూప నేరక
కాని మతము లోన గలుపు నట్టి
గురుని యెరుకన', రయ, గుడ్డె'ద్దు జొన్న, రా. వి. 147
147. A teacher who cannot reveal the path of Shiva to his disciples and instead leads them into false doctrines is like a blind bull lost and thrashing about in a sorghum field.
ఇంటి లోని ధనము, "యిదినాది" యనుచును,
మంటి లోన దాచు, మంకు జీవి!
కొంటఁ బోడు వెంట గుల్ల కాసును రాదు. వి. 148
148. The foolish miser claims the wealth in his house: "This is mine forever!" and buries it in the dirt. When he dies, he cannot carry a single broken penny with him.
దేశ వేషములను తేట సేయక దేవు
డా'త్మ లోననుండన' నగి పెనగి;
వేసమ'రసి చూడ, గ్రాసంబు కొరకయో! వి. 149
149. God does not judge you by your country or your outward robes; He dwells intimately intertwined within your own soul. Most religious disguises are worn merely to earn a daily meal.
మిరప గింజఁ జూడ మీద నల్లగనుండు;
కొరికి చూడ, లోన చురుకుమ' నును;
సజ్జనులగు వారి సారమి,ట్టులనుండు. వి. 150
150. Look at a black peppercorn: on the outside it looks dark and dull, but bite into it and you feel its fiery sharpness. The inner depth of noble people is just like that.
పర్వత - వన - వాసి, పరిణామ వర్తన,
కూప - వాసికె'ట్లు గురుతు పడును?
బ్రహ్మ - నిష్ఠు వెంట ప్రాకృతుడ'రుగునా? వి. 151
151. How can a worldly person living in the dark well of mundane life ever understand the elevated conduct of a hermit living in mountain forests? Will a materialist ever follow the path of an enlightened sage?
కస్తురి యట చూడ, కాంతి నల్లగనుండు;
పరిమళించు దాని పరిమళంబు;
గురువు లైన వారి గుణములీ' లాగు, రా. వి. 152
152. Musk looks dark and plain, yet its fragrance perfumes everything around it. In the same way, the true greatness of a spiritual master remains hidden on the surface.
దొంగతనము రంకు దొరసి యుండు జగతి;
రంకులాడికింత శంక బుట్టు;
దొంగకె('న్న) రే - వెలుంగొ' ప్పు కాన'ట్టు. వి. 153
153. Thievery and adulterous lust share the same nature in this world: both live in constant terror. A thief can never enjoy the brilliance of moonlight.
గురువు లేక విద్య గురుతుగా దొరకదు,
నృపతి లేక భూమి తృప్తిగాదు;
గురువు విద్య లేక గురుతర - ద్విజుఁడౌ'నె? వి. 154
154. Without a competent teacher, knowledge cannot be mastered accurately; without a good ruler, the land cannot thrive; without both a teacher and learning, how can anyone become truly cultured?
అల్ప - సుఖములె'ల్లనా' శించి మనుజుండు,
బహుళ దుఃఖములను బాధపడును;
పర - సుఖంబు నొంది, బ్రతుకంగ నేరడు. వి. 155
155. Craving petty, temporary pleasures, a person brings endless grief and suffering upon himself; he never learns how to attain supreme, eternal bliss.
కాల - వశముఁ బట్టి, కర్మ - జీవుల పిండు
మత్తుల' గుచును మద - మత్తులై' రి;
ముత్తులైన జనుల మనసే'టి మనుసయా? వి. 156
156. Bound by time, mortal beings become drunk and arrogant on their fleeting desires. What kind of mind is a mind drowned in such drunken delusion?
[కడగి] వట్టి యాస కడతేర నివ్వదు
ఇడుములందుఁ బెట్టి యీడ్చు గాని;
పుడమి జనుల భక్తి బొడమంగ నియ్యదు. వి. 157
157. Empty, obsessive desire never lets you reach your spiritual goal; it drags you through endless hardships and prevents true devotion from taking root.
పాల లోన పులుసు లీలతోఁ గలిసిన,
విరిసి తునుకల'గును, విరివిగాను;
తెలివి మనము లోన దివ్య తత్వము తేట. వి. 158
158. When sour curd drops into boiling milk, the milk curdles and breaks apart instantly. In the same way, divine illumination cleanly separates the soul from delusion in an awakened mind.
దేహము లెస్సగనుండిన,
పోషణ - తత్వంబుల'న్ని పొందుగ దెలుసున్;
దేహము బడలిక బడినను,
పోషణ - తత్వములు [వచ్చి] పొందవు, వేమా. 159
159. As long as the body is healthy and sound, spiritual truths are easily understood. But when the body collapses into sickness and exhaustion, you can no longer grasp higher wisdom.
అధికుడై'న రాజు యల్పునిఁ జేపట్ట,
వాని మాట చెల్లు వసుధలోన
గణకులొ'ప్పియు'న్న గవ్వలు చెల్లవా? వి. 160
160. When a powerful king backs a humble man, that man’s word carries authority across the land. When merchants accept them, don't even cheap cowrie shells pass as valid currency?
ధర్మమ' రసి పూని ధర్మ రాజా'దులు,
నిర్మలంపు ప్రౌఢి నిల్పు కొనిరి;
ధర్మమే నృపులకు తారక యోగంబు. వి. 161
161. By upholding righteousness, Yudhishthira and ancient kings established their spotless honor. Righteousness is the ultimate vehicle of liberation for any leader.
దానములను సేయ ధర చేతులా'డక,
బహు ధనంబుఁ గూర్చి పాఁతి పెట్టి,
తుదను దండుగని'డి మొదలు చెడు నరుడు. వి. 162
162. A man whose hands refuse to give to charity piles up wealth and buries it underground; in the end, he loses it all to fines or thieves, ruining himself root and branch.
నిత్యంబు కాని యొడలికి,
నిత్యము దుఃఖంబుఁ బడును, [నిరతము ధరలో;]
నిత్యా'నందపు పదవికి
నిత్యంబును దుఃఖ పడగ నేరరు, వేమా! 163
163. People endure daily pain and misery for the sake of this temporary physical body, yet they refuse to make any effort to attain the state of eternal joy.
విను వివేకమ నెడు వింత గొడ్డలి చేత,
వ'లయ విద్య యనెడు నడవి నరికి,
తెలివి యనెడు గొప్ప దీపంబు చేపట్టి,
ముక్తిఁ జూడ వచ్చు, మొనసి వేమ. 164
164. Cut down the dense jungle of ignorance using the sharp axe of discrimination; hold up the great lamp of inner wisdom, and you will see the light of liberation clearly.
ఎక్కడి సుతులె'? క్కడి పతులె?'
క్కడి బంధువులు, సఖులు? నెక్కడి భృత్యుల్‌?
డొక్కు బడి పోవు వేళల,
చక్కటికిని నెవరు రారు, సహజము వేమా. 165
165. Where are your sons? Where are your wives, relatives, friends, or servants when your body collapses at the moment of death? None of them will come with you—that is the plain reality of life.
పాల నీరు క్రమము పరగ హంస యెరుంగు;
నీరు పాల క్రమము నెమలికే'ల?
అజ్ఞుడైన వాఁడున'ల శివునె'రుగునా? వి. 166
166. Only a swan knows how to separate milk from water; how could a peacock ever possess that discernment? How can an ignorant person distinguish the divine presence from material nature?
కన్నులందు మదము గప్పి కానరు గాని,
నిరుడు మందటే'డు నిన్న మొన్న,
దగ్ధులై,న వారు తమకంటె తక్కువా? వి. 167
167. People are blinded by pride and conceit. But those who were cremated last year, the year before, or just yesterday and today—were they any less important than you who are still alive?
దీపంబు లేని యింటను
రూపంబులఁ దెలియ లేరు, రూఢిగ తమలో;
దీపమ'గు తెలివి గలిగియు,
పాపంబుల మరుగు త్రోవఁ బడుదురు, వేమా. 168
168. In a house without a lamp, you cannot recognize each other's faces. When you already possess the inner lamp of intellect, why do you still wander into the dark paths of wrongdoing?
ఏరు దాటి మెట్టకే'గిన పురుషుండు,
పుట్టి సరుకుఁగొనక పోయిన'ట్లు
యోగ - పురుషుడే'ల యొడలుఁ బాటించురా? వి. 169
169. A traveler who has crossed a river and reached the high bank walks away without caring about the boat; why should an enlightened yogi remain obsessively attached to the physical body?
మంటి కుండ వంటి మాయ శరీరంబు
చచ్చునె;న్నడైనఁ జావ' దాత్మ;
ఘటములె'న్నియైన గగనంబె యేకమే. వి. 170
170. Like an earthen pot, this fragile body will eventually break and die; but the soul never dies. However many pots you shatter, the space inside them remains one with the boundless sky.
మాయ'ను చెర - సాల, మనస'ను గొలుసౌను;
భేదమ' నెడు బొండ బెరసి యుండు;
యిట్టి బద్ధ - జీవికె'న్నడు మోక్షంబు? వి. 171
171. Delusion is the prison, the wandering mind is the chain, and false distinctions are the heavy leg-shackles. When will such an imprisoned soul ever find freedom?
ఎరుక కన్నను సుఖమే' లోకమున లేదు,
యెరుక నెరుగ నెవ'నికె' రుక లేదు;
యెరుక సాటి యెరుక యెరుకయే తత్వంబు. వి. 172
172. There is no higher bliss in any world than pure awareness; no one possesses wisdom except the person who knows his own mind. Awareness is matched only by awareness; true awareness itself is the ultimate truth.
కని యుండి కాన లేర ట
విని యుండియు వినగ లేరు విస్మయమే మో
"కని గుడ్డియు విని చెవుడం"
చ'నున'దినిజ'మయ్యె జగమునందున, వేమా. 173
173. They look, yet cannot see; they listen, yet cannot hear—what strange arrogance is this? The old saying has come true: "Looking, he is blind; listening, he is deaf."
ఊరకుంట దెలియను' త్తమ యోగంబు,
మానసంబు కలిమి మధ్యమంబు;
నాసనా'ది విధులున'ధమ యోగంబు,రా. వి. 174
174. Silent, undisturbed stillness is the highest form of yoga; mental concentration is mediocre; and physical postures and outward rituals are the lowest grade of spiritual practice.
మనసుఁ బూని గెల్చి మనసులో సుఖియించి
కడకు మోక్ష పదముఁ గనును వాడు;
చెట్టుఁ బెట్ట ఫలము చేకూరకుండునా? వి. 175
175. He who resolves to conquer his mind finds true peace within it, and ultimately attains liberation. If you plant and nurture a fruit tree, will it fail to yield fruit?
మాట లాడ వచ్చు మనసు నిల్పగ రాదు;
తెలుప వచ్చుఁ దన్నుఁ దెలియ రాదు;
సురియఁ బట్ట వచ్చు శూరుడు గారాదు. వి. 176
176. It is easy to preach, but hard to steady the mind; it is easy to instruct others, but hard to know oneself; it is easy to hold a sword, but hard to be a true warrior.
చూపు వెలయఁ జేసి, సూక్ష్మంపు వత్తిచే
చిత్తమ' నెడు దివ్వె, చెన్ను పరచి,
పాపమ' నెడు తిమిర మే' పార బాపని
పాప జాతి గురుడు, పశువు వేమ. 177
177. A corrupt teacher who cannot open your inner eyes, cannot trim the wick of awareness, and cannot dispel the darkness of ignorance is no better than a beast.
గురువు చిల్ల - గింజ; 'కుంభమీ' దేహం బు;
ఆత్మ - కలుష - పంకమ' డుగుఁ బట్ట,
తెలిసి విరిచెనే'ని దివ్యా - మృతము తేరు. వి. 178
178. The guru is like the clearing-nut; the body is the earthen pot; when the muddy silt of spiritual impurity settles to the bottom, the crystal-clear nectar of divine awareness shines through.
గురుడ నగా మొదలంతకు;
గురు - శిష్యుల'నంగనె'ల్ల కొమ్మలు కాగా
గురువును గానగఁ జాలరు
ధర లోపల మనుజులె'ల్ల; తలపరు, వేమా. 179
179. The master is the root of the tree; disciples are like the spreading branches. Yet very few people in this world ever recognize the true master.
గురుడ నగా పరమా'త్ముడు
పరగంగా శిష్యుడ'నగ పటు జీవుడ' గున్
గురు - శిష్య - జీవ - సంపద
గురు తరముగఁ గూర్చు నతడు, గురువ'గు వేమా. 180
180. The Supreme Soul is the true teacher; the living being is the student. The one who harmoniously unites the disciple with the Supreme Master is the genuine guru.
లోకములకు గురువు, లోకులకును గురు,
వదియుఁ దెలిసి 'మోక్షమందరో' రి
గురునిఁ గనక నరక కూపము బొందిరి. వి. 181
181. Know the supreme guide of the universe and the teacher of all people; by knowing Him, you will attain freedom. Those who ignore this inner guide fall straight into a pit of misery.
జీవి లోననుండు స్థిరమును గానక,
తిరుగున'స్థిరంబు, వరుస నమ్మి,
స్థిరము నస్థిరమును దెలియ జీవికి ముక్తి. వి. 182
182. Failing to see the eternal presence dwelling within, a person runs after transient worldly things. True liberation comes from distinguishing what is permanent from what is temporary.
గతము జూతమంటె, కల గన్న యర్థంబు;
నడుచు కాలమే'మి నమ్మ రాదు
క్షణము లోని బ్రతుకు సంసార - విభ్రాంతి. వి. 183
183. Looking back at the past, it feels like nothing more than a dream; the present moment cannot be counted on; life passes in an instant, yet attachment to worldly life remains relentless.
తాన నంగనె'వరు తన - వార'న నెవరు
తెలిసి తెలియ లేరు, తిక్కనరులు!
అరిది పిసిని - కాయ పురుగు పద్ధతి గాఁగ! వి. 184
184. Who is "myself"? Who are "my people"? Foolish people live without ever understanding this! They wrap themselves in illusions, just like a silkworm trapping itself in its own cocoon.
భయము సుమీ యజ్ఞానము
భయము'డిగిన నిశ్చయంబు పరమా'ర్థంబౌ;
లయము సుమీ యీ దేహము
జయము సుమీ జీవుడ'నుచుఁ, జాటర వేమా. 185
185. Fear is the root of ignorance; once fear leaves you, supreme truth is realized. This physical body is bound to perish, but proclaim boldly that the living soul is always victorious!
చచ్చె చచ్చెన'నుచు చావుకు వగచెడు
దీన - నరుల వెర్రి దెలుప రాదు
ప్రాణమునకు మృత్యు - బంధంబులుండునా? వి. 186
186. People weep and grieve over death, crying, "He is dead! He is gone!" The foolishness of poor mortals is beyond words: can the eternal life-force ever be bound by death?
జనన మరణములకు సరి స్వతంత్రుడు గాఁడు
మొదట కర్త గాఁడు, తుదను గాడు
నడుమ కర్తన'నుట నగుబాటు కాద'కో! వి. 187
187. Man has no control over his birth or his death; he did not author his beginning, nor can he control his end. Isn't it laughable for him to claim total mastery in the brief span in between?
బ్రహ్మమే'డద' నుచు, పలుమారు నాడేరు,
వెర్రి మూర్ఖ - జనుల విధముఁ జూడ;
బ్రహ్మమ'న్నిటందు, పరిపూర్ణమై యుండు. వి. 188
188. Looking at foolish, stubborn people, they constantly argue about where God lives. God permeates everything in total fullness!
పసుల - వన్నె వేరు పాలెల్లనొ'క్కటి;
పుష్ప - జాతి వేరు, పూజ యొకటి;
దర్శనంబు వేరు, దైవంబు యొక్కటి. వి. 189
189. Cows come in different colors, but all milk is white; flower varieties differ, but worship is one; philosophical viewpoints vary, but God is One.
పని తొడవులు వేరు, బంగారమొ'క్కటి
పరగ ఘటలు వేరు ప్రాణమొ'కటి
యరయ తిండ్లు వేరు, యాకలి యొక్కటి. వి. 190
190. Ornaments have different shapes and names, but the gold in them is one; physical bodies are diverse, but the life-breath within is one; foods differ, but hunger is the same.
కాన లేడు నుదురు' కర్ణముల్‌, వీపును,
నెరులు గాన లేడు నెత్తిమీఁద,
తన్ను గాన లేడు తత్వమే'మె'రుగును? వి. 191
191. A person cannot see his own forehead, his own ears, or his own back; he cannot count the hairs on his own head. If a person cannot even know his physical self, how can he comprehend the Supreme?
తిరిగి తిరిగి నరుడు మరులుకొనుటె' గాక,
నందు వలననే'మి యాస లేదు;
అంతరా - త్మ నిల్పు నతడె పో బ్రహ్మంబు! వి. 192
192. Wandering endlessly, a man only exhausts himself in infatuation without finding what his soul truly seeks. He who stabilizes his inmost consciousness—he himself is the Divine!
చిత్తమ' నెడు వేరు శిథిలమై'నప్పుడె
ప్రకృతి యనెడు చెట్టు పడును పిదప,
కోర్కుల నెడు పెద్ద కొమ్మలెండును గదా. వి. 193
193. When the mind, which is the root, is uprooted and withered, the tree of material nature collapses, and the great branches of selfish cravings naturally dry up.
తిట్టి కొట్టిరేని తిరిగి మారా' డక,
నూరకున్నఁ జూడను'ర్వి మీద,
వాడ'గు పరమాత్మ' వర్ణింప శక్యమా? వి. 194
194. When someone is insulted or struck, if he remains undisturbed and does not strike back, he has already become one with the Supreme. Who can fully measure his greatness?
కల్మషంబు పోక కనిపించదెందును,
రూపమె' వ్వరికిని రూఢి తోడ;
తామసంబు' డిగిన దగఁ గల్గు జ్ఞానంబు. వి. 195
195. Until inner impurities are washed away, the divine form cannot be perceived with clarity. Once dullness and anger leave you, true wisdom arises naturally.
నీటి లోని వ్రాత, నిలువక యున్న'ట్లు
పాటి జగతి లేదు, పరము లేదు;
మాట మాటకె'ల్ల మనసు గోరుచు'నుండు? వి. 196
196. Just as writing on water disappears the moment it is written, worldly pursuits and status do not last. Why then does the restless mind keep chasing empty words and promises?
దొంగ తెలివి చేత, దొరకునా మోక్షంబు?
చేతఁ గాని పనులఁ జేయ రాదు;
గురుడ' నంగ వలదు, గుణ హీనుడ' నవలె. వి. 197
197. Can spiritual freedom ever be won through cunning and pretense? Do not waste your life on futile, hypocritical acts. A dishonest pretender should never be called a guru; call him a fraud.
ఆశల దెగఁ గోసి యనలంబు చల్లార్చి,
గోచి బిగియ బెట్టి కోపమ' డచి;
గుట్టు మీరు వాడు గురువుకు గురువు రా. వి. 198
198. One who severs selfish desires, quenches the fire of lust, exercises self-restraint, and subdues anger—he who has mastered this inner discipline is a master of masters.
ఆశల' నెడు త్రాళ్ల నమర గోయగ జేసి,
పార వైవ గాని పరము లేదు
కొక్కు తిండి యాస చిక్కి చచ్చిన యట్లు. వి. 199
199. Unless you cut the binding cords of desire and throw them away, there is no higher realization for you. You will perish like a bandicoot rat trapped by its greed for bait.
చెవులు గోరును మంచి జిలిబిలి పాటల,
తియ్యని మాటల తెరగు వినగ
చర్మంబు గోరును సరవి తోడుత శీత
మృదుల సంస్పర్శ సంపదలనె పుడు
కన్నులు గోరును కమనీయ వర్ణంబు
లై' నట్టి రూపంబుల నువు తోడ
నాలుక గోరును, నయము తోడుత, తీపి,
యొగరు, కారమ్ము, చేదు'ప్పు, పులుసు,
ముక్కు గోరును సద్గంధములను జెలఁగి,
చెవులు చర్మంబు కన్నులు, జిహ్వ ముక్కు,
నిన్నియును గూడినటువంటి యిల్లు రోసి,
తన్ను గనుగొని సుఖియింప దగును వేమ. 200
200. The ears crave sweet melodies and soothing words; the skin desires coolness and soft touches; the eyes long for graceful, captivating forms; the tongue hungers for sweet, savory, pungent, bitter, salty, and sour tastes; and the nose seeks delightful fragrances. But learn to see through this physical house built around the five senses. Step back, discover your true inner self beyond these senses, and live in lasting peace!
TeluguAmericans.com, including its owners, promoters, administrators, editors, contributors, and members (collectively referred to as "the Platform"), does not necessarily subscribe to, endorse, support, sanction, encourage, or agree with the views, opinions, statements, allegations, or beliefs expressed in articles, blogs, reader comments, forum posts, guest columns, advertisements, or other user-generated content published on this website.
Comments